۸ اکتبر ۲۰۲۶-در درمان دیابت، کنترل سطح گلوکز پس از وعده غذایی یک هدف درمانی مهم است. مطالعات بالینی موجود نشان می‌دهند که خوردن سبزیجات، پروتئین یا چربی پیش از کربوهیدرات‌ها می‌تواند افزایش قند خون پس از غذا را تعدیل کند، که نشان‌دهنده پتانسیل «توالی غذایی» به‌عنوان یک راهبرد تغذیه‌ای ساده و پایدار است.
دانشمندان اغلب مزایای این استراتژی را به تخلیه کُندتر معده و ترشح بیشتر هورمون‌های اینکرتین، مانند GLP-1، که سطح قند خون را کاهش می‌دهند، نسبت داده‌اند. با این حال، نقش هورمون‌های روده و پانکراس و همچنین مسیرهای عصبی در این فرآیند کمتر شناخته شده است. این موضوع تیمی بین‌المللی از محققان را بر آن داشت تا بررسی کنند که زمان‌بندی مصرف چربی چگونه بر سطح قند خون، ترشح هورمون‌ها و تخلیه معده تأثیر می‌گذارد.
دکتر دایسوکه یابه، نویسندۀ مسئول این مقاله از دانشگاه کیوتو، گفت: «گروه ما مدت‌هاست به رویکردهای تغذیه‌ای عملی علاقه‌مند است بطوری که افراد بتوانند در زندگی روزمره آنها را بکار گیرند. توالی غذایی جذاب است زیرا صرفاً نحوه خوردن وعده غذایی را تغییر می‌دهد، نه اینکه افراد را مجبور به حذف کامل گروه‌های غذایی کند.»
این تیم در تحقیق خود از موش‌ها استفاده کرد و ابتدا آنها را در طول شب ناشتا نگه داشت. سپس موش‌ها به سه گروه تقسیم شدند: گروه اول آب و سپس گلوکز، گروه دوم روغن زیتون و ۱۵ دقیقه بعد گلوکز، و گروه سوم گلوکز و ۱۵ دقیقه بعد روغن زیتون دریافت کردند.
پس از تغذیه، محققان سطح گلوکز خون، انسولین پلاسما، گلوکاگون، GIPو GLP-1را اندازه‌گیری کردند. این تیم همچنین به موش‌ها استامینوفن داد و با اندازه‌گیری سطح استامینوفن در خون پس از تجویز خوراکی، میزان تخلیه معده را تخمین زد.این آزمایش روی گروه‌های دیگر از جمله موش‌های مبتلا به دیابت نوع ۲ و موش‌های فاقد گیرنده GLP-1 تکرار شد. آزمایش‌های تکمیلی شامل مهار سیگنال‌دهی گلوکاگون یا GLP-1، قطع عصب واگ زیر دیافراگم، و تست سایر چربی‌های غذایی برای تأیید عدم اختصاصی بودن پاسخ‌ها به روغن زیتون بود.
محققان در این مطالعه عصب واگ را در گروهی از موش‌ها بصورت دو طرفه قطع کردند (واگوتومی) تا به یک سؤال کلیدی پاسخ دهند: «آیا کاهش قند خونِ ناشی از مصرف چربی، فقط یک واکنش هورمونی است یا سیستم عصبی هم مستقیماً در آن نقش دارد؟»
عصب واگ به عنوان یک «بزرگراه ارتباطی پرسرعت» بین روده و مغز عمل می‌کند. با قطع این عصب، محققان در واقع ارتباط تلفنی بین روده و مغز را قطع کردند تا ببینند آیا بدن همچنان می‌تواند پیام «کُند کردن تخلیه معده» را ارسال کند یا خیر. ن
تایج نشان داد که با قطع عصب واگ، اثر مفید روغن زیتون در کنترل قند خون ضعیف شد؛ این یعنی بدن برای مدیریت دقیق قند، از یک «محور مغز-روده» استفاده می‌کند که ترکیبی از هورمون‌ها و پیام‌های عصبی فوری (از طریق واگ) است و بدون این سیستم عصبی، پاسخ بدن به «توالی غذایی» ناقص خواهد بود.
نتایج نشان داد که دادن روغن زیتون قبل از گلوکز (به جای بعد از آن)، افزایش اولیه سطح گلوکز خون را کاهش داده و تخلیه معده را کُند می نماید. مصرف چربی‌ها قبل از گلوکز همچنین ترشح اولیه گلوکاگون، GIPو GLP-1را افزایش داد و تمامی این اثرات مفید در موش‌های مبتلا به دیابت نوع ۲ و کمبود شدید انسولین نیز حفظ شد.
محققان مشاهده کردند که مهار سیگنال‌دهی گلوکاگون یا GLP-1به تنهایی، اثر مصرف روغن زیتون قبل از گلوکز را در کاهش قند خون تضعیف نکرد، اما مهار ترکیبی سیگنال‌دهی گلوکاگون و GLP-1اثر کاهش قند خون را تضعیف نمود. همچنین مشخص شد سیگنال‌دهی گلوکاگون، که بیشتر به دلیل افزایش قند خون شناخته شده است، در پاسخ کاهش قند خون ناشی از مصرف روغن زیتون قبل از گلوکز در موش‌ها نقش دارد. آزمایش‌های مربوط به بستن عصب واگ نیز نشان داد که مسیرهای واگی در این پاسخ‌ها نقش دارند.
این مطالعه با ارائه یک توضیح فیزیولوژیک برای تأثیر ترتیب مصرف مواد مغذی بر سطوح گلوکز پس از وعده غذایی، منطقِ آزمایش استراتژی‌های عملی «توالی غذایی» را در انسان‌های مبتلا و غیرمبتلا به دیابت تقویت می‌کند.
دکتر یابه، گفت: «یافته‌های ما نشان می‌دهد که ترتیبی که مواد مغذی به روده می‌رسند، می‌تواند یک پاسخ هورمونی-عصبی هماهنگی ایجاد کند که سرعت تحویل گلوکز از معده به روده را تغییر می‌دهد.»
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20261008/Consuming-fat-before-carbohydrates-reduces-post-meal-blood-glucose.aspx